Een weekend vol ‘proevertjes’ in (Belgisch) Limburg

Al sinds we een jaar geleden een masterclass over Belgisch en Nederlands Limburgse wijnen volgden, stond het vast: ooit zouden we zelf op ontdekkingstocht gaan naar de wijngaarden van Belgisch en Nederlands Limburg. De verhalen over glooiende hellingen, verrassend verfijnde wijnen en de passie van lokale wijnmakers maakten ons toen al nieuwsgierig. En nu was het eindelijk zover, onze tweedaagse wijntrip dicht bij huis. Vanuit Utrecht is het nog geen twee uur rijden naar het hart van Belgisch Limburg, maar zodra je de grens oversteekt voelt het alsof je in een compleet andere wereld belandt: rustiger, groener, met overal wijngaarden die uitnodigen tot proeven en genieten!

Het wijngebied dat we tijdens onze trip verkenden, strekt zich uit over twee officiële herkomstbenamingen (BOB): Maasvallei Limburg en Haspengouw. Samen vormen ze het hart van de wijnbouw in Belgisch én Nederlands Limburg.

Dit is het eerste officieel erkende grensoverschrijdende wijngebied van Europa, omvat zowel de Belgische als de Nederlandse oever van de Maas. Tijdens onze reis ontdekten we beide kanten van de rivier – elk met een eigen karakter, maar verbonden door hetzelfde terroir van grind, leem en zandleem. De Maas zorgt hier niet alleen voor een uniek microklimaat, maar ook voor een herkenbare frisheid en mineraliteit in de wijnen. In dit gebied bezochten we Wijndomein Aldeneyck (B), Domein Holset (NL) en de Apostelhoeve (NL), drie iconen die het potentieel van de Maasvallei perfect weerspiegelen.

Het afgebakende gebied van de BOB Maasvallei Limburg heeft een oppervlakte van zo’n 155 hectare.  In dit gebied zijn diverse druivenrassen toegestaan, waaronder auxerrois, chardonnay, dornfelder, gewürztraminer, pinot blanc, pinot gris, pinot noir, en riesling.

Verder naar het westen ligt Haspengouw, een zacht glooiend landschap met kalkrijke leem- en mergelgronden die ideaal zijn voor Chardonnay en Pinot Noir. Hier brachten we een bezoek aan Wijnkasteel Genoels-Elderen in Riemst en Clos d’Opleeuw in Gors-Opleeuw — beiden erkend binnen de BOB Haspengouw en bekend om hun verfijnde, Bourgognestijl.

De BOB Haspengouw beslaat een gebied met een oppervlakte van ongeveer 50 hectare aan wijngaarden.  In dit gebied zijn onder andere auxerrois, chardonnay, diverse pinot-variëteiten, en ook hybriden zoals johanitter, souvignier gris en solaris.

Je las hierboven al enkele misschien minder bekende namen tussen de klassieke druivenrassen – reden genoeg om daar wat dieper op in te gaan. Want juist die mix van vertrouwde en nieuwe druiven maakt de Limburgse wijnbouw zo interessant!

Wat opvalt aan de wijnbouw in Limburg – zowel in de Maasvallei als in Haspengouw – is de grote diversiteit aan druivenrassen. Naast klassieke variëteiten als chardonnay, pinot noir, pinot gris, riesling en auxerrois, spelen ook hybride druivenrassen een steeds belangrijkere rol. Hybrides zijn kruisingen tussen traditionele Europese druiven (Vitis vinifera) en robuustere soorten die beter bestand zijn tegen schimmelziekten en wisselende weersomstandigheden.

In het relatief koele en vochtige klimaat van de Lage Landen bieden deze druiven enorme voordelen. Ze rijpen sneller, hebben minder bestrijdingsmiddelen nodig en zijn daardoor duurzamer in teelt. Denk aan rassen als solaris, johanniter, souvignier gris en cabernet cortis – namen die je misschien minder snel in Frankrijk tegenkomt, maar die juist hier verrassend frisse en expressieve wijnen opleveren.

De klassieke druiven profiteren ondertussen van het opwarmende klimaat, waardoor soorten als chardonnay en pinot noir nu ook in Limburg hun volle potentieel laten zien. Samen zorgen de klassieke en hybride rassen voor een boeiende balans: traditie én innovatie in één glas!

Gewapend met een zorgvuldig uitgestippeld programma (inclusief strategisch geplande proeverijen en lunchtips) vertrokken we op vrijdagochtend vroeg vanuit ’s-Hertogenbosch richting Belgisch Limburg.

Eerste stop: Wijndomein Aldeneyk, een van de meest gerenommeerde wijnhuizen van België. Het domein ligt in het pittoreske Aldeneik, vlak bij de Maas, waar de grindrijke bodem en het microklimaat zorgen voor elegante en mineraalrijke wijnen. Aldeneyk staat vooral bekend om zijn hoogwaardige chardonnay en pinot-variëteiten – pinot gris, pinot blanc en pinot noir.

Bij aankomst lieten we ons iets te gemakkelijk met een groep bezoekers meevoeren richting een rondleiding. Alles leek soepel te verlopen, tot de vriendelijke meneer vooraan vrolijk aankondigde dat we “de komende tweeënhalf uur lekker onder de pannen” zouden zijn. Op dat moment zagen we ook iemand al driftig beginnen met koppen tellen, en begrepen wij ook: dit is niet onze groep. Met een subtiele zijwaartse beweging, glipten we er tussenuit. Wij hadden namelijk enkel onze eigen proeverij geboekt, en de (nog lege) glazen stonden al op ons te wachten!

Eenmaal bevrijd uit de rondleidingskaravaan begon ons avontuur écht: de eerste proeverij van de dag. Hier maakten we meteen kennis met het charmante Belgische begrip “proevertje” – een klein proefglas waarmee je rustig kunt ontdekken zonder meteen een heel glas te drinken. De vriendelijke gastheer overhandigde ons de kaart met de wijnen, maar we hoefden niet lang na te denken: we wilden gewoon alles proberen. Van drie verschillende bubbels tot de Pinot Gris, de Chardonnay Heerenlaak en de Pinot Noir – elk glas had zijn eigen karakter en verhaal.

Tijdens ons bezoek aan was het een feest van herkenning toen we opnieuw kennismaakten met hun Chardonnay “Heerenlaak” – een wijn die we eerder al ontdekten tijdens de eerdergenoemde masterclass. Deze chardonnay, afkomstig van de zonrijke hellingen langs de Maas in Limburg, weerspiegelt perfect het unieke terroir van grind en leem waarop de druiven groeien. In het glas ontvouwt hij aroma’s van rijpe appel, perzik en een vleugje vanille, met een elegante toets van hout dankzij de rijping op Franse eiken vaten. Tijdens de proeverij viel vooral de balans op tussen frisheid, romigheid en die typische minerale toets die Aldeneyk zo typeert.

We waren het unaniem eens dat de Pinot Brut rosé de ster van de ochtend was (die ging uiteraard mee naar huis). Over de Pinot Noir twijfelden we nog… en zoals dat altijd gaat, hadden we daar achteraf natuurlijk spijt van. Helaas was de Chardonnay Heerlenlaak uitverkocht. Alle reden dus om snel nog eens terug te keren naar Aldeneyk.

Na de heerlijke proeverij bij Aldeneyk vervolgden we onze dag richting Epen, waar we voor een lunch neerstreken bij de Gerardushoeve. Dit charmante restaurant, gelegen op een (helaas voor ons deze dag niet zo’n) zonnige heuvel met uitzicht over het schilderachtige Limburgse heuvellandschap, heeft een rijke geschiedenis: oorspronkelijk een oude hoeve, later omgebouwd tot gastronomisch adres waar streekproducten en lokale wijnen centraal staan.

Terwijl we genoten van het panoramische uitzicht, dronken we een glas Gerardushoeve Cuvée wit, een bijzondere samenwerking met St. Martinus in Vijlen, vol frisse fruittonen en fijne mineraliteit. Natuurlijk konden we een broodje kroket niet weerstaan – en dan wel van het bijzondere Lakenvelder-rund, je weet wel, die karakteristieke koeien met de witte brede band tussen de voor- en achterpoten. Een lunch die perfect de Limburgse smaak en gastvrijheid liet samenkomen.

Na onze lunch in Epen reden we in een kwartiertje naar Domein Holset in Lemiers, een bekend en drukbezocht wijnhuis in het Zuid-Limburgse Heuvelland. Sinds de oprichting in 2008 is het domein uitgegroeid tot een vaste waarde in de Limburgse wijnwereld, met mousserende wijnen die volgens de traditionele methode worden gemaakt. De wijngaarden van 13,5 hectare liggen verspreid over verschillende percelen, waar chardonnay, pinot noir en johanniter volop groeien.

Bij het wijnhuis hoort ook een gezellige B&B met 11 kamers, waar je vanuit je raam kunt uitkijken over de glooiende wijngaarden en het heuvelachtige landschap. Ideaal voor een weekendje Limburgse wijnervaring, of gewoon om een paar dagen helemaal op te laden tussen de wijnranken. Alleen… je moet hier minimaal twee nachten blijven, wat voor ons jammer genoeg niet uitkwam. Daarom hadden wij voor deze keer iets anders geboekt, maar een volgend verblijf op Domein Holset staat zeker op ons lijstje!

Wat dit wijnhuis nog extra bijzonder maakt, is dat het langs de Route du Vin ligt, een prachtige wijnroute door Zuid-Limburg die langs verschillende wijngaarden, wijnhuizen en pittoreske dorpjes voert. Ideaal voor wie een dag (of een weekend) vol wijn en Limburgse charme wil plannen: je kunt hier letterlijk van wijngaard naar wijngaard rijden, stoppen voor een proevertje en ondertussen genieten van het heuvelachtige landschap.

Vooraf hadden we onze plek bij Domein Holset al gereserveerd – gelukkig maar, want het is er vaak druk met wijnliefhebbers die hetzelfde idee hebben. Bij aankomst werden we hartelijk ontvangen voor een uitgebreide rondleiding met aansluitende proeverij.

Terwijl we door de wijngaard liepen, vertelde onze gids enthousiast over het ontstaan van het domein en de zorg die in elke fles mousserende wijn wordt gestoken. We leerden hoe de druiven met de hand worden geplukt en volgens de traditionele methode worden verwerkt – net als in de Champagne – met een tweede gisting op fles.

Vervolgens namen we plaats in het proeflokaal, waar alles met zorg was klaargezet: proefglazen, een proefblad met toelichting en een rij prachtige flessen die op ons stonden te wachten. We proefden verschillende mousserende wijnen – van frisse, fruitige bubbels tot complexere cuvées met zachte briochetonen – en leerden zo echt de stijl van Domein Holset kennen.

Na ons bezoek aan Domein Holset brachten we nog een bliksembezoekje aan Wijndomein St. Martinus in Vijlen. De aanleiding? Tijdens een diner bij “Wijnrestaurant op het Land” bij wijngaard Saint Remi afgelopen zomer dronken we een heerlijke rode wijn van dit huis, en die wilden we nog even inslaan. Helaas bleek precies die fles niet meer beschikbaar, maar er stond wél een indrukwekkende selectie andere wijnen klaar.

St. Martinus is een van de grootste en meest innovatieve wijnhuizen van Nederland – opgericht in 1986 – en staat bekend om zijn experimenten met verschillende druivenrassen en cuvées. Soms weet je echt niet meer waar te beginnen, zó groot is het aanbod.

In het gezellige winkeltje mochten we een paar wijnen proeven en uiteindelijk kozen we de Prestige Wit 2023: de eerste witte prestigewijn van St. Martinus, gemaakt van souvignier gris, chardonnay en solaris. Deze volle, complexe en fluweelzachte wijn heeft subtiele houttonen, aroma’s van steenfruit en vanille, en een lange, elegante afdronk. Gelagerd op nieuw Frans eikenhout en gemaakt van de beste druiven van het domein, is dit een wijn die perfect laat zien hoe hoog het niveau van Nederlandse wijn inmiddels ligt.

Na ons bezoek aan St. Martinus reden we richting Valkenburg, waar we incheckten bij het gezellige Wijnhotel Valkenburg. Een plek die zijn naam alle eer aandoet: overal proef je de liefde voor wijn – letterlijk én figuurlijk.

Elke kamer is gewijd aan een wijnproducent en de sfeervolle wijnbar beneden nodigt meteen uit voor een glas. Daar namen we natuurlijk graag plaats voor een aperitief en lieten ons verrassen door de Chardonnay Barrique en de Blanc de Noir van Wijndomein Stokhem. Twee heerlijke wijnen die perfect pasten bij de ontspannen sfeer van het hotel en ons alvast in de stemming brachten voor de avond die nog voor ons lag!

Voor het diner reden we naar Maastricht, waar we een tafel hadden gereserveerd bij Tout à Fait – een stijlvol restaurant in het charmante Jekerkwartier, vlak bij het Onze-Lieve-Vrouweplein. Chef Bart Ausems runt hier sinds 1999 zijn keuken, die in 2002 werd bekroond met een Michelinster. Zijn gerechten combineren klassieke Franse finesse met moderne invloeden en seizoensproducten. We werden direct naar ons tafeltje geleid en begonnen de avond met een aperitief: verse oesters met een glas heerlijke Australische chardonnay – een perfecte start.

Daarna kozen we voor het zevengangendiner, waarbij we ons volledig lieten verrassen door de keuken én de bijpassende wijnen. Elke gang was prachtig in balans, met wijnen die de gerechten precies aanvulden waar ze moesten. Voldaan en met een goed gevulde buik doken we later die avond ons bed in, klaar om de volgende dag weer fris en fruitig aan een nieuw wijnavontuur te beginnen.

De volgende ochtend stonden we weer vol nieuwe energie op. Na een uitgebreid ontbijt checkten we uit bij het hotel en gingen we opnieuw op pad, dit keer naar De Apostelhoeve in Maastricht – het oudste wijndomein van Nederland.

De wijngaarden liggen prachtig op de zuidhellingen van het Jekerdal en het wijnhuis kent een geschiedenis die teruggaat tot 1970, toen Hugo Hulst hier de eerste moderne wijngaard van Nederland begon. Inmiddels staat de tweede generatie aan het roer en is De Apostelhoeve uitgegroeid tot een waar icoon van de Nederlandse wijnbouw.

Veel wijnen bleken helaas al uitverkocht voor de proeverij, maar we proefden nog wel de Cuvée XII Brut en de Auxerrois. De eerste een verfijnde mousserende blend van auxerrois, riesling en pinot gris; de tweede een frisse, fruitige witte wijn met tonen van abrikoos, perzik en appel. Die laatste viel zó in de smaak dat er natuurlijk een flesje mee naar huis ging.

Na ons bezoek aan De Apostelhoeve reden we verder naar Clos d’Opleeuw in Gors-Opleeuw, het absolute hoogtepunt van onze wijntrip.

Dit domein is het levenswerk van Peter Colemont, een gepassioneerde wijnmaker en docent oenologie. Zijn wijngaard beslaat slechts 1 hectare en is volledig ommuurd, wat zorgt voor een uniek microklimaat ideaal voor de teelt van chardonnay. Peter heeft zijn vak geleerd bij topdomeinen in de Bourgogne en past dezelfde vinificatietechnieken toe.

We hadden vooraf contact opgenomen en werden hartelijk ontvangen. Na een uitgebreid gesprek over onze passie voor wijn – en een grondige ballotage – kregen we de kans om zijn wijnen te aan te schaffen. Peter is namelijk nogal selectief over wie zijn wijnen mag kopen. Zijn aanbod is exclusief en beperkt: jaarlijks produceert hij slechts zo’n 2500 flessen. 

Na het kletsen namen we een kijkje in zijn wijnzolder, die meer weg heeft van een schatkamer. Peter importeert ook Franse wijnen, voornamelijk uit de Bourgogne, en combineert dit met zijn eigen productie. Om zijn bedrijf financieel haalbaar te houden, vraagt hij klanten naast zijn eigen wijnen ook iets uit zijn importcollectie aan te schaffen. Dat vonden wij geen straf: we gingen met een aantal prachtige flessen naar huis. 

Na ons bezoek aan De Apostelhoeve reden we verder naar Wijnkasteel Genoels-Elderen in Riemst, net over de grens in België. Dit prachtige domein, met zijn statige kasteelhoeve en uitgestrekte wijngaarden, geldt als een van de pioniers van de Belgische wijnbouw.

Tijdens de uitgebreide rondleiding wandelden we door de tuinen en langs de wijnranken, waar we eindelijk leerden waarom er vaak rozen aan het begin van een druivenrank staan: ze dienen als een soort ‘waarschuwingssysteem’ voor de wijnboer. Rozen zijn gevoeliger voor ziektes als meeldauw, dus als de bloemen tekenen van aantasting vertonen, weet de wijnmaker dat hij snel moet ingrijpen om de druiven te beschermen.

We bezochten ook de indrukwekkende wijnkelders en het oude koetshuis met moderne installaties, waar traditie en technologie mooi samenkomen. De rondleiding eindigde met een proeverij van verschillende wijnen, waarbij vooral de chardonnay in de spotlight stond – de druif waar het domein om bekendstaat. Dit was de perfecte afsluiter van onze wijntrip!

Meer indrukken van onze wijntrip? Bekijk de stories in onze NL/BE highlight op Instagram!