Wijnblog Alsace – verrast door de mooiste pinot gris wijnen!

In navolging op onze wijntrip naar de Ahr, Moesel en Champagne, zijn wij in de zomer van 2023 afgedaald naar nog zo’n prachtig wijngebied dat zich uitstekend leent voor een lang wijnweekend weg: de Alsace, of zoals wij het zeggen: Elzas. Lichtelijk verkeken op de reistijd, kwamen we na zo’n 7 uur rijden aan in tja.. het voelt als Duitsland, maar het is Frankrijk?!

Onderweg naar de Elzas hebben we een leuke pitstop gemaakt in het dorpje Houffalize in de Belgische Ardennen. Op zoek naar een goede cappuccino stuitten we op Rouleur Houffalize, een B&B met koffiebar waar je ook fietsen kan huren. Dat laatste waren wij niet bepaald van plan, maar de koffie en de taartjes zijn er verrukkelijk!

Terug naar de Elzas. Dit is het meest oostelijk gelegen wijngebied in Frankrijk en kent een rijke historie. Al in de middeleeuwen waren hier wijndorpen en werden de wijnen hoog geprezen! Het gebied kent ook een tumultueuze tijd met oorlogen, druifluis en politieke onstabiliteit, waarbij de Elzas nogal eens van ‘eigenaar’ wisselde: dan weer Duits, dan weer Frans. Dat verklaart onze verwarring bij aankomst! Zaten we toch goed.

Het totale wijnbouwareaal is zo’n 15.500 hectare groot en zo ver als je kan kijken zie je prachtige heuvels vol met wijngaarden en schilderachtige dorpjes. Ondanks de ligging heerst er een warm klimaat met jaarlijks zo’n 1800 zonuren. Dit alles met dank aan de Vogezen in het westen en de Rijn in het oosten.

Het leuke aan de Elzas is dat het een enorme variatie aan bodemtypes kent. Daarnaast drukt elk dorp, elke wijnmaker, zijn eigen stempel op de wijnen. Er worden voornamelijk witte wijnen geproduceerd van riesling, muscat, sylvaner, pinot blanc, pinot gris en gewurztraminer. Voornamelijk monocépages, wijnen van één druivensoort. Het resultaat is een soort matrix aan smaakverschillen, zelfs bij dezelfde druivensoorten! Wij raakten deze trip in ieder geval niet uit geproefd.

De riesling, pinot gris, gewurztraminer en muscat zijn de zogenaamde edele druivenrassen in de Elzas. Dit zijn ook de rassen die mogen worden verbouwd op de Grand Cru wijngaarden.

Pinot noir is de enige toegestane rode druif in de regio, maar de eerlijkheid gebied te zeggen dat wij niet zo’n fan zijn van (de ietwat stroeve) pinot noir uit de Elzas. Daarentegen wordt pinot noir ook gebruikt voor de productie van witte en rosé Crémant d’Alsace, wat wij dan wel weer enorm kunnen waarderen!

Crémant d’Alsace is een mousserende wijn welke meestal gemaakt wordt van pinot blanc, maar ook van pinot gris, riesling of chardonnay. De wijn wordt volgens de ‘méthode traditionelle’ gemaakt, net als Champagne, wat betekent dat de tweede vergisting plaatsvindt in de afgesloten fles. Hierdoor ontstaan de bubbeltjes en rijpt de wijn op de gistcellen. Het resultaat? Heerlijke smaken van biscuit en brood. Daar zijn wij dol op!

Ook zijn wij dol op de zoete dessertwijnen! Het lekkere van die uit de Elzas is dat ze een soort frisje blijven behouden, ideale tegenhanger van al dat zoet. Er zijn twee soorten. ‘Vendanges Tardives’ wordt enkel gemaakt van riesling, pinot gris, gewürztraminer en muscat, en betekent ‘late oogst’. Extra rijpe druiven dus, met enorm veel smaakconcentraat. ‘Sélection de grains nobles’ is een wijn die hetzelfde productieproces volgt als de ‘vendanges tardives’, maar waarbij de druiven aangetast zijn door edele rotting en met de hand zijn geselecteerd.

Ons doel dit weekend? Op zoek naar de lekkerste mousserende wijnen, muscat en dessertwijnen! Spoiler alert: verrassing van de trip was de pinot gris.

Wij verbleven tijdens onze wijntrip bij Chateau D’Isenbourg in het dorpje Rouffach. Een kasteelachtig hotel dat op een heuvel ligt, omringt door wijngaarden. Een ideale uitvalsbasis om het wijngebied te ontdekken. Het allerleukste is nog wel dat je na een lange dag vol met proeverijen, borrelplanken en fotoshoots in de wijngaarden heerlijk tot rust kan komen in de spa welke een bubbelbad heeft waarin je uitkijkt op de wijngaarden.

Het eerste dorpje dat wij bezochten was Bergheim, waar we zonder reservering bij Domaine Marcel Deiss aankwamen en dus werden weggestuurd. Geen goed begin! Voorbereiding blijkt toch het halve werk. Maar, met enorme behoefte aan spontaniteit, zaten we een paar tellen later bij Cave de la Route Romaine Domaine Kurtyka bij de familie aan de keukentafel verschillende wijnen te proeven. Wij moesten nog even wennen aan de ietwat zoete muscat, pinot gris en de gewurztraminer maar waren echt verrast door de heerlijke Crémant d’Alsace brut blancs de blancs en rosé brut, waar een paar flesjes van mee terug gegaan zijn!

Op naar het volgende dorpje, Ribeauvillé! Werkelijk schilderachtig, met de prachtige vakwerkhuizen, kleurrijke bloembakken aan de gevels en kronkelende straatjes. Op het programma stond een uitgebreide proeverij bij Domaine Jean Sipp. Wij waren ontzettend fan van de pinot gris Optimus. De wijnstokken van deze wijn bevinden zich op hoogte, waar het kouder is. De druiven worden handmatig geoogst en voordat deze wijn wordt gebotteld, rijpt de wijn 9 maanden op de droesem. De hazelnootaroma’s stuiven je glas uit!

Na de proeverij hebben we het dorpje bezichtigd en een borrelplank genuttigd bij AU COSY in de zon.

De hele zomer lang vinden er verschillende wijnfeesten plaats in de dorpjes in de Elzas. Voor ons was de volgende stop het dorpje Eguisheim, waar de vrijdagavond dat wij er waren de ‘Night of the Grand Crus’ plaatsvond. De Elzas kent drie Grand Cru’s, de hoogste kwaliteitsaanduiding, namelijk de riesling, pinot gris en gewüztraminer. Onder het genot van een traditionele flammkuchen dronken we hier een Grand Cru van elke soort.

Wij startten de volgende dag goed met een uitgebreid ontbijt in het hotel, mét Crémant d’Alsace mimosa’s en een prachtig uitzicht op de wijngaard en het dorpje Rouffach. Daarna reden we naar Riquewihr waar we een bezoek brachten aan Domaine Doppf au moulin, een van de belangrijkste wijnmakers uit de omgeving en de pionier van de Crémant d’Alsace. Domaine Doppf noemt de ‘vendanges tardives’ en ‘grains nobles’ met recht ‘Elzasser parels’, want WOW, wat een heerlijke wijnen! Dit wijnhuis maakt ze van riesling (enkel vendanges tardives) en gewurztraminer. Wij konden niet kiezen, dus gingen ze alle drie mee naar huis!

We reden door naar Vœgtlinshoffen, waar we een bezoek brachten aan wijnhuis Cattin. Bij binnenkomst waren we even afgeschrikt door de ietwat steriele sfeer, de keukentafel van Domaine Kurtyka op de eerste dag leek even een hele andere wereld. Al gauw troffen we een hele leuke dame aan bij de proefbar, die ons werkelijk álles liet proeven.

We begonnen de proeverij met verschillende Crémant d’Alsace, en dat zijn er nog al wat bij dit wijnhuis. Wij selecteerden de Brut Millésime Grande Cuvée, Emotion en Brut Rosé om mee naar huis te nemen.

Daarna proefden we de verschillende witte wijnen van Cattin. Wij selecteerden de Riesling Grand Cru Hatchbourg als winnaar die mee naar huis mocht! Rood sloegen we over, zoals je al eerder las.

Wij proefden vervolgens de, juist… orange wine! Deze pinot gris orange wine wordt gemaakt op een manier waarbij de schillen en pitten lange tijd mee vergisten met het sap uit de druiven in het wijnmaakproces. Het resultaat? De sinaasappelschillen stuiven je glas uit!

Als kers op de taart proefden wij nog de late oogst (vendanges tardives) en edele rotting (grains nobles) wijnen. Wat een feestje!

Na deze uitgebreide proeverij hadden we honger gekregen. Laat Cattin nou een heerlijk dakterras hebben met waanzinnige borrelplanken. Wij stonden al met één been in de glazen lift maar wat bleek, helaas was het dakterras – met uitzicht op de Vogezen – afgehuurd deze dag. Oplossingsgericht als we zijn, reserveerden we meteen voor de volgende dag. En toen? Wij reden door naar Colmar.

Je (wijn)trip naar de Elzas is niet compleet zonder een bezoek aan Colmar. Dit is de derde stad (na Straatsburg en Mulhouse) van de Elzas en door het zonnige microklimaat heel geschikt voor wijnbouw. In het centrum Colmar vindt je prachtige vakwerkhuizen uit de middeleeuwen en de renaissance. Loop ook even door de wijk La Petite Venise, waar je prachtige vakwerkhuizen vindt aan de rivier de Lauch. Mocht je net als wij als tweede passie kaas hebben, loop dan vooral even langs de kaasboer in Marché Couvert Colmar.

De borrelplank die eerder deze dag ons door de neus was geboord bij Cattin, vonden we alsnog bij Pumodoro Colmar. Een ontzettend leuke Italiaanse delicatessenzaak. Heerlijke charcuterie en waanzinnige kaas, vooral de gorgonzola dreef van de borrelplank af, heerlijk! Gezien we niet zo’n fan zijn van rood uit de Elzas en daarom vooral wit geproefd en gedronken hadden, besloten we in deze wijnbar dat het geoorloofd was om met een zuiver geweten voor een hele soepele Barbera d’Alba te gaan. Cheers!

De volgende dag gingen we terug naar het dorpje Eguisheim. We waren hier eerder geweest voor het Grand Cru feest, maar wilden graag nog meer van het dorpje zien. Nadat we de auto geparkeerd hadden, liepen we pardoes langs Domaine Grüss waar we op een foto bij de poort de wijnmaker herkenden die onze glazen vulde op het Grand Cru feest op de vrijdagavond. Wij besloten om nog even hallo te zeggen!

We proefden bij Grüss heerlijke wijnen, maar één stak er met dop en flessenhals bovenuit: de pinot gris Casse Noisette. De wijnmaker vertelde ons dat de pinot gris druiven van deze wijn afkomstig zijn van een heel klein wijngaardje genaamd ‘Backoeffele’ wat zoiets als bakoventje bekent omdat het omringt is door huizen, maar aan één kant, de oostzijde, de zon vanaf de vroege ochtend de druiven ‘bakt’.

Naast verrukkelijke tonen van geel fruit en vijgen, heeft deze wijn flink wat ’toast’ in de neus. Hoe dat komt? De wijnmaker vertelde dat hij een tijd in de Bourgogne heeft gewerkt en deze stijl toepast op deze wijn. Wij waren verkocht! Alleen al voor een paar doosjes van deze wijn zouden wij de trip weer wagen.

Nu was het dan toch écht tijd voor een borrelplank met uitzicht bij Cattin! De perfecte afsluiter van ons wijnweekend. Het was erg zoeken naar het uitzicht op de Vogezen, waarschijnlijk zal je ze op een kraakheldere dag wel zien, desondanks zaten we hier heerlijk onder het genot van een glaasje bubbels en daarna een glaasje orange wine (de pinot gris) en heerlijke Elzasser kazen te genieten van al het moois dat we dit wijnweekend gezien en geproefd hebben!